Promotie Jelle van Baardewijk op 20 december

Vrij Universiteit | Jelle van Baardewijk | 19 november | Op donderdag 20 december zal Jelle van Baardewijk promoveren aan de Vrije Universiteit. Om 15:45 uur verdedigt hij zijn proefschrift ‘The Moral Formation of Business Students: A philosophical and Empirical Investigation of the Business Student Ethos’. In zijn promotiewerk onderzoekt Van Baardewijk de morele houding die studenten bedrijfskunde in Nederland tijdens hun studie ontwikkelen. Het werk is een combinatie van historische analyse, filosofie en empirisch onderzoek.

De bijeenkomst vindt plaats in de aula van de VU, De Boelelaan 1105, Amsterdam. Aansluitend aan de verdediging is er een receptie.

Eerder op de dag zal Lisa Herzog, onderdeel van de commissie van Van Baardewijk, een lezing verzorgen over ‘Recognition and economic structures’. Dit is in lijn met een paper dat recent van haar hand is verschenen. Hieronder het abstract van dat paper.

Abstract: The paper discusses the relation between recognition and economic structures, starting from Adam Smith’s recognition-based understanding of human self-interest, which was lost in later economic theories. It explores some strands of economic thinking that retain a connection to recognition theories, as well as Axel Honneth’s discussion of markets from the perspective of social freedom. It defends the claim that a return to the recognition-based roots of economic thinking holds enormous potential for thinking about reforms of our economic structures towards a more egalitarian and democratic economic system.

Vanaf maandag te koop: Het goede leven en de vrije markt

Lemniscaat | Govert Buijs, Ad Verbrugge, Jelle van Baardewijk | 9 november | ‘Het goede leven en de vrije markt’ van Govert Buijs, Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk ligt vanaf aanstaande maandag, 12 november, in de winkels. Deze bundel zal vanaf volgend jaar dienen als eindexamenbundel voor het VWO. In het werk bespreken Buijs, Verbrugge en Van Baardewijk de belangrijkste denkers uit de filosofische traditie, en gaan zij in op de vraag hoe we de relatie tussen de vrije markt en het goede leven kunnen begrijpen.

Voor meer informatie kun je terecht op de website van de uitgever. Het boek is hier alvast te reserveren.

Nieuw programma ‘Onderstromen’ van Ad Verbrugge

Human | Ad Verbrugge | 8 november | De komende weken is het nieuwe programma van Ad Verbrugge, Onderstromen, te zien bij de Human op NPO2. Verbrugge gaat op reis, op zoek naar wijsheid. Niet bij filosofen of wetenschappers, maar in het alledaagse leven. Verbrugge trekt langs verschillende kustplaatsen om de inwoners te spreken over de levensvragen waar zij mee geconfronteerd worden. Het programma volgt de thema’s uit de verhalen uit de Odyssee, zoals het vechten, de roes en het groepsgevoel. 

De eerste aflevering ‘Vechtlust’ is hier te bekijken. Komende dinsdag om 22.55 uur is de tweede aflevering te zien op Nederland 2.

Brief Emanuel Rutten aan Matthijs van Nieuwkerk

Evangelische Omroep | Emanuel Rutten | 22 oktober | Op de website van de EO is een brief van Emanuel Rutten aan Matthijs van Nieuwkerk gepubliceerd. De presentator van De Wereld Draait Door had het de afgelopen week met zijn gasten meermaals over (het al dan niet bestaan van) God. In het stuk doet Rutten een poging om de geloofsvragen van Van Nieuwkerk te beantwoorden. Zo zou de oerknal helemaal niet haaks staan op geloof in God, maar zijn deze twee juist goed met elkaar te verzoenen.

Lees het volledige artikel hier terug.

Essay ‘Het goede leven en de vrije markt’ op site Brainwash Festival

Brainwash Festival | Ad Verbrugge, Govert Buijs, Jelle van Baardewijk | 9 oktober | Eind oktober is het jaarlijkse Brainwash Festival, en zoals gebruikelijk zal ook Centrum Èthos hierbij aanwezig zijn. Ad Verbrugge, Govert Buijs en Jelle van Baardewijk spreken op zaterdag 27 oktober over ‘Het goede leven en de vrije markt’. In een essay op de Brainwash website geven de Èthos leden alvast een voorproefje. Het stuk biedt een beknopt inkijkje in de thematiek die op het festival besproken zal worden, en biedt enkele perspectieven op oplossingen. Lees het stuk hier. Kaarten voor het festival zijn ook nog te koop via de Brainwash website.

Volgende maand verschijnt bovendien het nieuwste boek van Ad Verbrugge, Govert Buijs en Jelle van Baardewijk: ‘Het goede leven en de vrije markt, een cultuurfilosofische analyse’. Deze is hier alvast te reserveren.

 

Haroon Sheikh over tradities in de moderne samenleving

Vrij Nederland | Haroon Sheikh | 25 september | Modernisering en eeuwenoude tradities lijken vaak met elkaar op gespannen voet te staan. Maar die tegenstelling is schijn, zo beargumenteert Haroon Sheikh in een videocolumn voor Vrij Nederland. De uitdaging is juist om traditionele praktijken en moderne samenlevingen met elkaar te combineren.

"Waar het om gaat zijn de mengvormen. Islamitische feministen, christelijke ondernemers, Chinese humanisten en Hindoe science-fiction. [..] Zo vinden samenlevingen ankers in een snel veranderende wereld. Hun eigen ankers." 

27 september Filosofie op de Zuidas met Arnoud Boot

Centrum Èthos | 13 september | Op donderdag 27 september is Professor Corporate Finance en Financiële Markten (UvA) en voorzitter van de Bankraad van De Nederlandse Bank Arnoud Boot te gast in De Nieuwe Poort in de reeks Filosofisch Gesprek op de Zuidas. Boot zal samen met de panelleden van Centrum Èthos verkennen hoe ons financieel stelsel er vandaag de dag voorstaat. Wat hebben we geleerd van de crisis? Welke nieuwe gevaren doen zich voor aan de horizon? Wat is de rol van het financieel systeem in deze tijd? De middag zal worden gepresenteerd door Paul van Liemp.

Let op: de bijeenkomst zal een half uur eerder beginnen dan gebruikelijk, om 16:00 uur! Kijk hier voor meer informatie en om je aan te melden.

‘De kwal van Kossman’; een inclusief debat over de Nederlandse identiteit

In het Filosofisch Actueel en Maatschappelijk Gesprek bespreken studenten en staf van de master FCB een documentaire, film of artikel. In het kader van dit college schrijven de studenten een filosofisch essay. In deze bijdrage mengt Ciske Groen zich in het debat over de Nederlandse identiteit, naar aanleiding van een bezoek van Paul Scheffer en de eerder dit jaar bij Centrum Èthos verschenen bundel ‘Waartoe is Nederland op aarde?‘.

Paul Scheffer beschrijft in een opiniestuk in NRC Handelsblad hoe de historicus Ernest Kossman hem twintig jaar geleden waarschuwde voor de enorme kwal op het strand die ‘nationale identiteit’ heet, waar met aandacht omheen gelopen zou moeten worden en vooral niet ingestapt. Een land als Nederland zou dergelijke pompeuze woorden niet nodig hebben aldus Kossman. Daarnaast is enige achterdocht jegens begrippen als nationale eigenheid en identiteit tegen de achtergrond van de verwoestende vorm die deze aannamen ten tijde van de Wereldoorlogen niet moeilijk te begrijpen. Bij gevolg kunnen deze begrippen nooit ahistorisch en zonder associaties begrepen worden.

Nu, twintig jaar later, is er weer sprake van een hernieuwde salonfähigkeit omtrent de kwal van Kossman en wordt er en masse in gestapt. Het publieke debat over de Nederlandse identiteit wordt van links tot rechts in alle hevigheid gevoerd. Dit blijkt ook uit de zojuist verschenen bundel getiteld ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ uitgebracht door Centrum Èthos en geredigeerd door Gabriël Van den Brink. “Wat meer dialectiek!” dat is de wens waarmee Van den Brink de bundel opent. Het debat omtrent het al dan niet bestaan van dé Nederlandse identiteit is in zijn optiek verworden tot een strijd tussen twee kampen die langs elkaar heen praten en elkaar niet serieus nemen. Waar aan de linkerkant van het politieke spectrum vooral gepleit wordt voor diversiteit en waar politici die spreken over nationale identiteit met argwaan worden aangekeken, benadrukt het meer rechts georiënteerde kamp de naïviteit hiervan en wordt het belang van het hebben van een nationale identiteit onderstreept. De makers van deze bundel pleiten voor een meer dialectische, weloverwogen en complexere benadering die zich veeleer door het midden beweegt.

Of je nou ontkent dat er zoiets als dé Nederlandse identiteit bestaat of je de eigen identiteit als een homogene culturele categorie beschouwt, feit is dat er iets gaande is in de samenleving. In de bundel wordt een metafoor geschetst van de staat als een kwetsbaar eiland “te midden van een onmetelijke zee waar een zware storm woedt”. Staten worden omspoeld en soms overspoeld door processen van globalisering en digitalisering die zich op wereldwijde schaal afspelen waardoor nationale grenzen minder eenduidig zijn geworden.

Wanneer grenzen vervagen nemen vervreemding en ongelijkheid toe schrijft Scheffer in het eerder genoemde artikel. Hij onderscheidt vijf nieuwe breuklijnen die zijns inziens voor nieuwe spanningen zorgen: de breuklijn tussen hoog-en laagopgeleid, tussen gevestigden en nieuwkomers, tussen seculier en religieus, tussen jong en oud en tussen mens en natuur. De hevigheid van de conflicten die ontstaan in deze nieuwe wereld met haar vagere grenzen vraagt volgens Scheffer om een meer uitgebreide maatschappelijke samenhang en een nieuw sociaal contract.

Het is niet zo dat de nationale schaal geen belangrijke categorie meer is in het leven van mensen. Het leven van veruit de meerderheid van de mensen speelt zich nabij de geboortegrond af. Zo woonde slecht 3,3% van de wereldbevolking in 2015 buiten het land waar ze geboren werd (Goodhart, 2017, p. 82). Ook in een geglobaliseerde wereld blijft het zo dat je je vooral identificeert met mensen in je directe omgeving en binding voelt met de mensen waarmee je een persoonlijke relatie hebt. In deze lijn zou je je af kunnen vragen hoe er dan überhaupt een vorm van collectieve binding ontstaat binnen een natie. Een interessant antwoord op deze vraag is geformuleerd door Bendedict Anderson die in het boek Imagined Communities een theorie over natievorming ontwikkelt. Juist omdat de inwoners van een land elkaar niet allemaal persoonlijk kunnen kennen, moet een natie volgens hem gedacht worden als een ‘verbeelde gemeenschap’. Zoiets als saamhorigheid kan alleen maar in de verbeelding ontstaan.

Noties als nationale eigenheid en identiteit zijn in een dergelijke ‘verbeelde’ gemeenschap, zo schrijft Van den Brink, fundamenteel ambivalent. Met de ontstane gemeenschap ontstaan ook de grenzen van die gemeenschap waardoor ze onoverkomelijk ook mensen uitsluit. Wanneer je uitgaat van het feit dat een gemeenschap pas vorm krijgt in de verbeelding van mensen, stel je eigenlijk dat er iets fictiefs aan ten grondslag ligt. Het is denk ik fundamenteel om er bewust van te zijn dat dit betekent dat schrijven over de noodzaak van een nieuwe verbeelding van Nederland, zoals Scheffer dat doet, constitutief van karakter is. De manier waarop het debat over nationale identiteit en eigenheid ingevuld wordt, is dus bepalend voor het beeld dat in de samenleving ontstaat. Je ziet de keerzijden en het gevaar van precies dit principe terug in de manier waarop dergelijke begrippen in het midden van de 20e eeuw misbruikt werden.

Het is dus, deze lijn volgend, van belang dat de discussie niet alleen aan de twee uiterste kanten van het spectrum gevoerd wordt. De meer dialectische, complexere en genuanceerde benaderingen zijn in mijn optiek dan ook noodzakelijk. Toch vraag ik me af hoe inclusief deze benaderingen zijn. De kloven of breuklijnen worden niet kleiner wanneer je ze van bovenaf gade slaat en beschrijft. Ik zou daarom een zesde breuklijn willen voorstellen die overbrugd zou moeten worden: de kloof tussen de mensen die deelnemen aan dit debat en de mensen die dat niet doen. Als het zo is dat saamhorigheid in de verbeelding ontstaat en dat dit beeld geconstitueerd kan worden door middel van de invulling van het publieke debat, dan zouden we toch moeten streven naar een includerend debat waarin nu juist het alledaagse leven en de ervaring van ‘de gewone Nederlander’ een fundamentele rol gaat spelen. We zouden meer mensen bereid moeten zien te vinden om niet meer om die enorme kwal heen te lopen, er misschien zelfs in te gaan staan, maar niet met blote voeten.

Nieuw Godsargument Emanuel Rutten op basis van Plato’s ‘De Sofist’

Geloof & wetenschap | Emanuel Rutten | 16 augustus | In 2012 formuleerde Emanuel Rutten een opzienbarend nieuw argument voor het bestaan van God, het modaal-epistemisch argument. Dat deed veel stof opwaaien en leidde tot levendige discussies. Afgelopen zomer, tijdens een vakantieweek in Frankrijk, inspireerde De Sofist van Plato hem tot nóg een nieuw Godsargument.

In De Sofist behandelt Plato het probleem van negatie en tracht hij negaties zodanig te interpreteren dat de klassieke leerstellingen van Parmenides over zijn en niet-zijn niet geschonden worden. Plato’s analyse inspireerde Emanuel Rutten tot een Godsargument. De kern is dat we een interessant argument voor het bestaan van God krijgen als we in de lijn van Parmenides uitgaan van een laagdrempelig zijnsbegrip volgens welke alles wat niet onmogelijk is ofwel potentieel bestaat (zoals eenhoorns) ofwel actueel bestaat (zoals jij en ik). Het argument laat dan zien dat de aanname dat God potentieel bestaat tot een tegenspraak leidt. Ervan uitgaande dat het bestaan van God niet onmogelijk is, volgt dan dat God actueel bestaat.

Lees het volledige stuk van Emanuel Rutten hier.

Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk sprekers op Spengler-dag

Stichting Triple-Eye | Ad VerbruggeJelle van Baardewijk | 10 augustus | Stichting Triple-Eye organiseert in het auditorium van de Bibliotheek van Middelburg op 15 september een Spengler-dag. Èthos leden Jelle van Baardewijk en Ad Verbrugge zullen aan deze dag een bijdrage leveren. Ze gaan met historicus Frits Boterman in politicus Thierry Baudet in gesprek over het werk van Oswald Spengler, in bijzonder De ondergang van het avondland.

Deze Spengler-dag wordt georganiseerd in het kader van twee boekpresentaties. Ten eerste is er de nieuwe pocket-editie van De ondergang, vertaald door Mark Wildschut en eerder dit jaar verschenen bij uitgeverij Boom. Ten tweede zal de biografie van Spengler van de hand van Boterman worden gepresenteerd.

Voor meer informatie over de Spengler-dag kun je hier terecht.